Y Cyngor yn taclo chwistrell fôr oresgynnol yn harbwr Caergybi

Mae’r Cyngor Cefn Gwlad wedi dechrau ar waith a fydd yn cael gwared â chwistrell fôr oresgynnol o harbwr Caergybi – chwistrell sy’n bygwth bywyd gwyllt morol brodorol Cymru.

Y chwistrell ymledol, Llun gan Ronan Holt©CCGC

O Japan y daw’r chwistrell fôr garped (Didemnum vexillum) yn wreiddiol, ond mae wedi cartrefu ar fwiau angori, cadwyni angori a phontynau arnofiol y marina. Heb gymryd camau i gael gwared â hi mi allai ymledu’n gyflym, gan gytrefu mewn cynefinoedd naturiol a bygwth diwydiant cregyn gleision Y Fenai.

Yn ôl pob tebyg, daeth y chwistrell fôr i’r harbwr ar gyrff llongau pleser.

Yn ystod gaeaf 2009, gwnaeth y Cyngor waith peilot i geisio cael gwared â’r chwistrell. Gan adeiladu ar y profiad hwnnw, yn awr bydd staff morol y Cyngor yn gweithio i gael gwared â’r creadur yn llwyr.

Mae’r gwaith yn cynnwys gosod bagiau anferth o amgylch strwythurau tanddwr y marina. Trwy rwystro dŵr glân rhag cyrraedd y chwistrellau, maen nhw’n mygu ac yn marw. Os bydd y dechneg yma’n llwyddiannus, efallai y bydd y Cyngor yn cynghori ardaloedd eraill yn y DU ynglŷn â sut i gael gwared â’r rhywogaeth.

Mae cymorth perchnogion Marina Caergybi drwy gefnogi’r cynllun yn werthfawr iawn.

Y nod yw cael gwared â’r chwistrell o’r harbwr yn llwyr erbyn gwanwyn 2012, cyn iddi allu ymledu’n gyflymach yn ystod y gwanwyn a’r haf.

Deifiwr yn gosod bag anferth i fygu'r chwistrell ymledol, marina Caergybi. Llun gan Ronan Holt©CCGC

Yn ôl Rohan Holt, biolegydd môr y Cyngor a’r sawl sy’n rheoli’r prosiect: “Os llwyddwn ni i gael gwared â’r chwistrell fôr, mi wnawn ni ein gorau glas i sicrhau na fydd yn ailgartrefu yma. Mae hyn yn golygu y bydd angen monitro marina Caergybi, marinas eraill ac ardaloedd angori ledled Cymru i wneud yn siŵr nad yw hi wedi ailymddangos.

“Rhan bwysig o hyn fydd rhoi canllawiau i berchnogion cychod bach ynglŷn â sut y gallan nhw helpu, yn ogystal ag archwilio’n rheolaidd.”

Ydych chi wedi gweld y creadur hwn?

• Chwistrell fôr ‘sbyngaidd’ yw Didemnum vexillum, ac mae fel lledr i’r cyffyrddiad. Nid yw’n llysnafeddog.
• Mae ganddi liw arbennig – mwstard neu oren/melyn gwan, neu felynllwyd.
• Mae’r chwistrell i’w gweld yn aml ar ffurf smotiau fflat golau, neu fel cwyr yn diferu oddi ar strwythurau artiffisial sydd yn union dan lefel y dŵr.
• Mae ganddi fandyllau a gwythiennau tebyg i wythiennau dail.

Caiff y prosiect hwn ei ariannu gan Lywodraeth Cymru.

I gael mwy o wybodaeth ffoniwch Uned Ymholiadau’r Cyngor ar:
0845 1306229.

Diwedd

NODIADAU AR GYFER GOLYGYDDION

Cysylltwch â Helen Evans, Swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus y Cyngor ar 01248 387377 / 07717225589 neu h.evans@ccw.gov.uk i gael mwy o wybodaeth.

Corff a noddir gan Lywodraeth Cymru yw’r Cyngor Cefn Gwlad, ac mae’n gweithio i greu Cymru well lle mae pawb yn trysori ein hamgylchedd naturiol ac yn ei warchod. Gellir cael mwy o wybodaeth am ein gwaith ar www.ccgc.gov.uk.