Pump o Warchodfeydd Natur Lleol Newydd ym Mlaenau Gwent

Erbyn hyn, mae trigolion Blaenau Gwent o fewn cyrraedd i warchodfa natur, gan fod Cyngor Blaenau Gwent wedi dynodi pump o Warchodfeydd Natur Lleol newydd.

Nid y rhywogaethau prinnaf, o angenrheidrwydd, sydd i’w cael mewn Gwarchodfeydd Natur Lleol; ond mewn sawl ardal, gwarchodfeydd o’r fath yw’r ychydig wyrddfannau sydd ar gael i bobl allu cerdded neu fwynhau natur ynddyn nhw. Hefyd, maen nhw’n helpu i warchod y byd natur sydd i’w gael wrth ymyl tai, gan gynnig profiad dysgu yn yr awyr agored i blant ysgol ac oedolion fel ei gilydd.

Gan weithio gyda Chngor Cefn Gwlad Cymru mae Cyngor Blaenau Gwent, wedi dynodi pum ardal sydd bron yn 300 hectar mewn maint – sy’n gyfwerth a 276 o gaeau pel droed. Y gwarchodfeydd sydd wedi’u dynodi yw:

• Pwll a Choetir Bryniau Beaufort/Beaufort Hills Pond and Woodland
• Llynnoedd Cwmtyleri/Cwmtillery Lakes
• Parc Bryn Bach
• Parc Nant y Waun
• Coetiroedd Bryn Sirhywi a Phwll Caerdydd/Sirhowy Hill Woodlands and Cardiff Pond

Yn ôl y Cyng Don Wilcox, yr Aelod Gweithredol dros Adfywiad yng Nghyngor Blaenau Gwent:

“Rydyn ni’n falch iawn o gael lle mor eithriadol o hardd ar garreg ein drws – rhywle y bydd modd i’r hen a’r ifanc ei fwynhau.

“Tan yn ddiweddar, dim ond un Warchodfa Natur Leol a oedd gennym ni, sef Silent Valley ger y Cwm. Yn sicr, fe fydd y gwarchodfeydd natur newydd yma’n rhoi hwb i’r ardal trwy roi cyfle i drigolion lleol ac ymwelwyr wella’u hiechyd ac ansawdd eu bywydau.

“Rydym yn ddiolchgar i’r gwirfoddolwyr sydd yn ein helpu ar y gwarchodfeydd ac rydym yn gweithio’n agos â phartneriaith Bioamrywiaeth Blaenau Gwent yn ogystal â grwpiau cymunedol lleol gan gynnwys Ymddiriedolaeth Datblygu Tredegar, Pathways, Ffrindiau Parc Nant y Waun, Rhwydwaith Gweithredu Amgylcheddol Llynnoed Cwmtyleri (CLEAN) a Chymdeithas Gadwraeth Pwll a Choetir Bryniau Beaufort. Diolch iddynt oll.”

Medd John Lloyd Jones, Cadeirydd y Cyngor Cefn Gwlad:

“Mae dynodi’r pum ardal yma’n Warchodfeydd Natur Lleol yn arwydd o’r holl waith rhagorol sy’n cael ei wneud gan Flaenau Gwent i reoli nodweddion naturiol eithriadol y sir fel y gall pob un ohonon ni eu mwynhau. Mae nifer o’r safleoedd yma wedi dal eu gafael yn eu hanes, gan alluogi’r ymwelwyr i weld yr hen a’r newydd ochr yn ochr â’i gilydd.”

Fe fydd Cyngor Blaenau Gwent yn rheoli’r gwarchodfeydd newydd yma ar y cyd â’r Cyngor Cefn Gwlad. Mae gan bob Gwarchodfa gynllun rheoli er mwyn gwneud yn siŵr y bydd modd datblygu’r safleoedd er budd bywyd gwyllt a phobl.

Pam nad ewch chi am dro i Warchodfa Natur Leol yn ystod Wythnos Bioamrywiaeth Cymru, sy’n cael ei chynnal rhwng 6 a14 Mehefin neu ewch am dro i un o’r digwyddiadau dathlu sydd wedi eu trefnu ar gyfer Dyy Sul, 28 Mehefin yn Llynnoedd Cwmtyleri neu Ddydd Mercher 8 Gorffennaf ym Mharc Nant y Waun.

Gallwch gael gwybodaeth am Warchodfeydd Natur Lleol Cymru ar wefan y Cyngor Cefn Gwlad www.ccgc.gov.uk. Os hoffech fwy o fanylion neu ymwneud a rheolaeth ar un o’r Gwarchodfeydd Natur Lleol, yna cysylltwch â Claire Pooley, Ecolegydd neu Caroline Matthews, Swyddog Prosiect Amgylcheddol ar 01495 355850.

DIWEDD

I gael mwy o wybodaeth, cysylltwch â:

Meinir Wigley, Uwch-swyddog Cysylltiadau Cyhoeddus ar 07720 428644.

Tim Cyfarthrebu a Marchnata, Cyngor Blaenau Gwent ar 01495 356004 neu media@blaenau-gwent.gov.uk

Mwy o wybodaeth am y Gwarchodfeydd Natur Lleol

Pwll a Choetir Bryniau Beaufort/Beaufort Hills Pond and Woodland

Lleolir y Warchodfa yma ar lethr esmwyth ar gyrion Dyffryn Clydach, rhwng Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog tua’r gogledd a Brynmawr a Beaufort tua’r de. Yn y gorffennol, diwydiannau trwm a welid ar y safle – yn wir, roedd chwarela a chloddio am haearn a glo yn digwydd ar draws y safle i gyd. Cafodd y cronfeydd dŵr mawr eu hadeiladu er mwyn darparu dŵr ar gyfer y gweithgareddau yma. Pan ddaeth yr holl gloddio i ben, cafodd y tir ei adfer. Roedd y gwaith yma’n cynnwys ailfodelu a thirlunio’r holl safle.

Erbyn hyn, mae’r Warchodfa’n werthfawr iawn o safbwynt bywyd gwyllt. Yn wir, mae arolygon wedi dangos bod nifer o famaliaid, gan gynnwys ystlumod a dyfrgwn (a gaiff eu gwarchod gan y gyfraith) i’w cael yma, yn ogystal â deuddeg o fathau gwahanol o loÿnnod byw a naw o fathau gwahanol o fursennod, gan gynnwys y fursen dinlas brin.

Yn sgil yr holl waith sydd wedi’i wneud i blannu coed a chynnal a chadw llwybrau, pontydd, giatiau ac arwyddion, mae’r Warchodfa bellach yn adnodd pwysig i’r gymuned leol. Caiff y safle ei ddefnyddio’n bennaf ar gyfer gweithgareddau hamdden, fel cerdded, gwylio adar, pysgota, ac weithiau marchogaeth.

Llynnoedd Cwmtyleri/Cwmtillery Lakes

Mae’r rhan fwyaf o’r Warchodfa, sydd dri chilomedr i’r gogledd o Abertyleri, wedi’i chreu trwy gyfrwng cynllun adfer tir ar safle hen fwynglawdd. Cafodd y llyn ei hun ei greu i ddarparu dŵr ar gyfer y gweithgareddau mwyngloddio.

Ar y safle ceir brithwaith cyfoethog o gynefinoedd, gan gynnwys glaswelltiroedd, gweundiroedd, coetiroedd a dŵr agored. Yn eu tro, mae’r cynefinoedd yma’n cynnal amrywiaeth o rywogaethau â blaenoriaeth a rhywogaethau dan warchodaeth. Mae’r glaswelltiroedd, y coetiroedd a’r gwrychoedd yn cynnig safleoedd clwydo a fforio i wahanol fathau o ystlumod. Hefyd, mae gwyfyn Gwent i’w gael yma, sef gwyfyn na welir mohono ond ar ambell safle arall yn y DU.

Parc Bryn Bach

Ers talwm, roedd Parc Bryn Bach yn rhan o rwydwaith o byllau glo, ac mae’r Warchodfa Natur Leol yn gorwedd ar dir a gafodd ei adfer ar ôl i’r gwaith cloddio ddod i ben yn y 1980au.

Mae nifer o blanhigion prin i’w cael ar y safle, gan gynnwys y berwr chwerw culddail a’r clychlys dail eiddew. Yn wir, mae arolygon wedi dangos bod pum aderyn o bryder cadwraethol yn defnyddio’r Warchodfa, gan gynnwys yr ehedydd a’r gornchwiglen.

Mae Gwarchodfa Parc Bryn Bach wedi’i lleoli o fewn parc gwledig. O’r herwydd, mae’r ardal yn bwysig o ran bioamrywiaeth, ond mae hefyd yn werthfawr o safbwynt hamddena, addysg a thwristiaeth.

Parc Nant y Waun

Gorwedd y Warchodfa Natur Leol yma rhwng trefi Nant-y-glo, Brynmawr a Beaufort, ac mae’n rhoi cyfle i drigolion lleol wneud nifer o weithgareddau arbennig, fel cerdded, rhedeg, seiclo, marchogaeth a physgota. Y bwriad yw gwella’r adnodd addysgol ar gyfer ysgolion trwy greu ystafell ddosbarth awyr agored/amffitheatr.

Mae’r Warchodfa’n cynnal amrywiaeth cyfoethog o blanhigion, mamaliaid, adar a phryfed. Yn wir, mae mwy na 132 o fathau gwahanol blanhigion a mwy na 38 o fathau gwahanol o adar i’w cael yma.

Coetiroedd Bryn Sirhywi a Phwll Caerdydd/Sirhowy Hill Woodlands and Cardiff Pond

Lleolir y Warchodfa yma o boptu crib mynydd ar ben dau o ddyffrynnoedd serth Afon Ebwy ac Afon Sirhywi. Yn y gorffennol, câi’r rhan fwyaf o’r Warchodfa ei defnyddio fel pwll glo neu domen wastraff. Ers i’r rhain gau yn y 1970au, mae nifer o goed wedi’u plannu ar y safle.

Mae’r Warchodfa’n werthfawr iawn o safbwynt bioamrywiaeth y sir. Yn wir, mae deuddeg aderyn gwahanol o bryder cadwraethol i’w cael yma, gan gynnwys y cudyll coch a’r gnocell werdd.

Wrth gwrs, mae’r safle’n adnodd gwerthfawr i’r gymuned leol. Ceir rhwydwaith da o lwybrau, ac mae’r holl ardal ar agor i’r cyhoedd.

Corff a Noddir gan Lywodraeth y Cynulliad yw’r Cyngor Cefn Gwlad, ac mae’n gweithio i gael Cymru well lle mae pawb yn trysori ein hamgylchedd naturiol ac yn ei warchod. Gellir cael mwy o wybodaeth am ein gwaith ar www.ccgc.gov.uk