Cyfrifiad Gwyfynod yr Ardd 2009: Chwilio am wyfyn Darwin
Ar gyfer Cyfrifiad Gwyfynod yr Ardd
eleni
(20-28 Mehefin 2009),
mae Cadwraeth Gloÿnnod Byw yn gofyn i arddwyr a’u teuluoedd, a’r
cyhoedd yn gyffredinol, dreulio noson neu ddwy’n chwilio am wyfyn
Darwin, sef y gwyfyn brith Biston betularia.
Y gwyfyn brith yw un o’r enghreifftiau gorau o esblygiad trwy
ddethol naturiol – sef darganfyddiad mawr Darwin. Fe ddigwyddodd
hyn oll yma ym Mhrydain, ac mae’n dal i ddigwydd hyd heddiw. Mewn
dinasoedd llygredig iawn, doedd brychni golau arferol y gwyfyn
brith ddim yn ei guddio’n dda iawn rhag ysglyfaethwyr, ac yntau’n
glanio ar goed wedi’u duo gan barddu. Ond gwelwyd bod fersiynau du
o’r gwyfyn brith yn ffynnu mewn amgylchiadau o’r fath, ac aeth y
math goleuach yn eithaf prin. Yn y degawdau diwethaf, fodd bynnag,
wrth i’r llygredd leihau’n raddol, mae’r fantol wedi troi.
Erbyn hyn, mae’r gwyfyn du i’w weld yn glir ar foncyffion coed
sydd wedi’u gorchuddion gan gennau, ac felly mae’r gwyfyn brith
wedi adennill ei le . Ond mae rhywbeth yn bod ar wyfyn Darwin. Er
ei allu rhyfeddol i oroesi popeth y taflodd y chwyldro diwydiannol
ato, mae nifer y gwyfynod brith ym Mhrydain wedi gostwng 61% ers
diwedd y 1960au. Does neb yn siŵr beth sydd wrth wraidd y
gostyngiad yma, ond rydyn ni angen i’r cyhoedd ein helpu i
ddarganfod mwy. A oes gwyfynod brith yn dal i fyw yn eich gardd? Os
felly, a ydyn nhw’n frith ynteu’n ddu?
Mewn gwrthgyferbyniad â hyn, mae’n ymddangos bod y teigr
ôl-adain goch, sy’n hedfan yn ystod y dydd, yn ffynnu. Rydyn ni’n
o’r farn ei fod yn ymledu o’i gadarnleoedd traddodiadol yn
ne-orllewin Lloegr a de Cymru, o bosibl oherwydd newid hinsawdd.
Ond dydyn ni ddim yn gwybod i ble mae’r rhywogaeth wedi cyrraedd.
Ydych chi wedi ei weld yn eich gardd tybed?
Arolwg ar-lein cenedlaethol cyffrous yw Cyfrifiad Gwyfynod yr
Ardd, a gall pawb gymryd rhan – yr hen a’r ifanc fel ei gilydd.
Does dim angen ichi fod yn arbenigwr na bod ag offer arbennig. Yn
ogystal â’r gwyfyn brith a’r teigr ôl-adain goch, mae yna ddeunaw o
wyfynod eraill ichi chwilio amdanyn nhw – mae pob un yn hawdd eu
hadnabod ac yn hedfan yn ystod y dydd. Bydd yr arolwg yn cael ei
gynnal rhwng 20 a 28 Mehefin 2009 ar www.mothscount.org