Gwarchodfa Natur Genedlaethol Cynffig Achub trysorau’r twyni.

Gwaith arbrofol sydd â’r nod o achub blodyn prin yn ei gynefin olaf yng Nghymru.

Mae tegeirianau’r fign galchog, sy’n dibynnu ar y broses barhaus o greu twyni tywod, wedi diflannu o bob safle arfordirol yng Nghymru bron iawn. A bellach, mae’r blodau gwyn bregus yma dan fygythiad yng Ngwarchodfa Natur Genedlaethol Cynffig ger Pen-y-bont ar Ogwr – sef un o’u cadarnleoedd olaf drwy’r Deyrnas Unedig.

Felly, bydd peiriannau trwm, nad ydych chi’n tueddu i’w cysylltu â lleoliad tawel a braf ger yr arfordir, yn dod i’r adwy. Ar 15 Chwefror, fe ddechreuwyd ar y gwaith o greu llaciau twyni newydd, a bydd y gwaith pwysig yma’n para tan 26 Chwefror. Ymhen amser, bydd y cynefin yma’n ddelfrydol i ddwy rywogaeth brin sy’n bwysig trwy Ewrop. Yn ystod y pum mlynedd cyntaf, y gobaith yw y bydd llysiau’r afu petalog prin (Petalophyllum ralfsii) yn ymddangos, ac o fewn deng mlynedd efallai y bydd tegeirianau’r fign galchog i’w gweld yno.

Yn ôl Clive Hurford, Arweinydd y Tîm Monitro Cadwraeth o fewn y Cyngor Cefn Gwlad: “Ein bwriad yw dod i’r adwy i geisio rhoi help llaw i natur. Mae nifer o bethau wedi tarfu ar y broses naturiol sy’n arwain at greu twyni – er enghraifft, llai o stormydd yn yr haf ar gyfer chwythu’r tywod sych ymhellach i’r tir – ac o’r herwydd mae llai o dywod ar gael i greu twyni’n naturiol. Hefyd, mae’r ffaith fod cwningod, defaid a gwartheg wedi pori llai ar y safle wedi cyfrannu at wneud y twyni’n llai addas i degeirianau’r fign galchog, sy’n dibynnu ar y llystyfiant byr ac agored a geir mewn llaciau newydd.”

Bydd y Cyngor Cefn Gwlad yn cadw golwg ar y prosiect yma yng Nghynffig ar y cyd â staff Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr.

Yn ôl David Carrington, Rheolwr Gwarchodfa Cyngor Pen-y-bont ar Ogwr: “Byddwn yn cadw golwg fanwl ar sut mae’r bywyd gwyllt, yn enwedig y planhigion hynod brin, yn cartrefu yma yn eu cynefin newydd. Fe fydd hyn yn ein helpu i greu strategaeth hirdymor ar gyfer y safle er mwyn diogelu dyfodol tegeirianau’r fign galchog, sef un o drysorau naturiol prinnaf Cymru.”

Mae mwy na 13,000 o bobl yn ymweld â gwarchodfa Natur Genedlaethol Cynffig bob blwyddyn i fwynhau bywyd gwyllt yr ardal ac i ddefnyddio’r ganolfan ymwelwyr enwog.

Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr sy’n gyfrifol am reoli Gwarchodfa Natur Genedlaethol Cynffig o ddydd i ddydd.

Rhywfaint o hanes…

Ers talwm, roedd yna gastell a thref brysur ar y safle yma. Ond rhwng y drydedd ganrif ar ddeg a’r unfed ganrif ar bymtheg, fe ledaenodd twyni Cynffig, ac yn y pen draw cafodd y dref a’r tir amaeth cyfagos eu gorchuddio gan dywod yn ystod cyfres o stormydd garw.

Yr unig olion sydd ar ôl bellach o’r fwrdeistref hynafol yw gorthwr y castell sy’n esgyn o’r twyni yng ngogledd-ddwyrain y warchodfa.

Ar wahân i’r llwybr pren sy’n arwain at y cuddfannau gwylio adar, llwybrau tywodlyd naturiol sydd i’w cael o amgylch y twyni, ac maen nhw’n feddal a thonnog.

Sut i gyrraedd y safle:

Gallwch gyrraedd Gwarchodfa Natur Genedlaethol Cynffig oddi ar Gyffordd 37 yr M4, a cheir arwyddion yng Ngogledd Corneli, Y Pîl a Phorthcawl. Parcio am ddim.

Cludiant Cyhoeddus:

Mae bysys lleol yn stopio y tu allan i’r warchodfa. I gael mwy o wybodaeth, ffoniwch Traveline Cymru, 0871 2002233.

Cyfleusterau:

Ceir canolfan ymwelwyr a chanddi arddangosfa, yn ogystal â siop sy’n gwerthu taflenni a llyfrynnau’n sôn am y warchodfa a bywyd gwyllt Cymru. O’r ganolfan ymwelwyr, ceir llwybr pren sy’n eich tywys at guddfannau gwylio Pwll Cynffig.

DIWEDD

I gael mwy o wybodaeth, ffoniwch Brân Devey, Swyddog y Wasg, 02920 772 403 neu 07747767443.

Mae’r Cyngor Cefn Gwlad yn cefnogi Blwyddyn Ryngwladol Bioamrywiaeth 2010 a bennwyd gan y Cenhedloedd Unedig. Bioamrywiaeth yw amrywiaeth bywyd ar y ddaear. Mae’n hanfodol ar gyfer cynnal y systemau naturiol neu’r ecosystemau sy’n rhoi bwyd, tanwydd, iechyd, cyfoeth a gwasanaethau hollbwysig eraill inni. I gael mwy o wybodaeth, ewch i http://www.biodiversityislife.net.

Corff a Noddir gan Lywodraeth y Cynulliad yw’r Cyngor Cefn Gwlad, ac mae’n gweithio i gael Cymru well lle mae pawb yn trysori ein hamgylchedd naturiol ac yn ei warchod. Gellir cael mwy o wybodaeth am ein gwaith ar www.ccgc.gov.uk.