Gwlyptiroedd Casnewydd Yn dod yn Warchodfa Natur Genedlaethol

Mae wedi cymryd deng mlynedd. A phrin fod aderyn i’w weld. Ond heddiw (Dydd Mercher 16 Ebrill 2008) mae Gwarchodfa Gwlyptiroedd Casnewydd yn cael ei gydnabod fel hafan o bwysigrwydd cenedlaethol i fywyd gwyllt.

Cafodd ei greu fel rhan o becyn iawndal am y cynefinoedd bywyd gwyllt a gollwyd pan godwyd morglawdd Bae Caerdydd; mae ei datgan yn Warchodfa Natur Genedlaethol heddiw yn garreg filltir gadwriaethol bwysig.

Meddai Mr John Lloyd Jones, Cadeirydd Cyngor Cefn Gwlad Cymru: “Mae’r trawsnewidiad yn yr ardal yn rhyfeddol. Erbyn hyn, nid yn unig mae’r gwlyptiroedd yn gallu ymfalchïo mewn rhai o’r enghreifftiau gorau o fywyd gwyllt yng Nghymru ond mae yno hefyd adnoddau ardderchog ar gyfer grwpiau ysgol, pobl leol ac ymwelwyr o ymhellach i ffwrdd”.

Bydd y gwahoddedigion yn y digwyddiad datgan y warchodfa, sy’n cael ei noddi gan y Cyngor Cefn Gwlad, yn cynnwys Allan Morris, Maer Casnewydd a Dr Sanjida O'Connell, cyflwynydd ‘Nature’s Calendar’ y BBC. Byddant yn ymuno â disgyblion ysgol iau yr Eglwys yng Nghymru, Malpas wrth iddyn nhw gael blas ar weithgareddau addysg amgylcheddol y warchodfa.

Byddan nhw hefyd yn gwneud ychydig o wylio adar. Mae’n debyg y byddan nhw’n gweld y rhai sydd newydd gyrraedd yn y gwanwyn - y wennol, gwennol y glennydd, telor penddu, siff saff, telor yr helyg a thinwen y garn.

Mae’r Warchodfa wedi datblygu ac aeddfedu yn ystod ei oes fer. Cafodd dros 65 acer o gorsle ei blannu ar lle y byddai lludw’r orsaf drydan gyfagos yn cael ei waredu. Erbyn hyn mae’r gorsle’n denu nifer sy’n genedlaethol bwysig o regen y dŵr a thelor ceti i fridio a dyma’r unig fan yng Nghymru, hyd y gwyddir, lle mae’r titw barfog yn bridio. Ym mhen arall y warchodfa, gellir gweld y lagwnau heli enwog, sydd wedi dod yn gartref i bâr cyntaf Cymru o’r cambig sy’n bridio.

Rhwng y ddau gynefin fe welwch laswelltir gwlyb Lefelau Gwent lle mae’r system gaeau grwn a rhych wedi dod yn nodwedd bwysig o’r Warchodfa. Yma, cafodd nifer o rychoedd newydd eu cloddio i helpu i reoli lefel y dŵr yn y Warchodfa er mwyn y cornchwiglod sy’n bridio.

Mae’r warchodfa hefyd yn gartref i ddyfrgwn, llŷg y dŵr, ysgyfarnogod brown a ffwlbart yn ogystal ag i amrywiaeth eang o bryfed a phlanhigion.

Meddai Maer Casnewydd, y Cyng Allan Morris: “Mae gweld Gwarchodfa Gwlyptiroedd Casnewydd yn cael ei datgan yn Warchodfa Natur Genedlaethol yn achos balchder mawr, i mi’n bersonol ac i’n Dinas. Mae meddwl fod rhan o’r warchodfa ar un adeg yn dir diffaith diwydiannol yn rhoi gobaith i ni y gellir gwrthwneud y difrod amgylcheddol mae dynol ryw yn ei achosi i’n planed os yw’r ewyllys gennym ni i wneud hynny.

“Bydd y dynodiad yn lledaenu’r newydd am y perl ffantastig yng nghoron Casnewydd ymhell ac agos ac yn denu ymwelwyr o hyd yn oed ymhellach. Mae’r cyfleon addysgol y gall ymwelwyr eu cael yn y warchodfa yn ddiddiwedd. Mae hyn yn newyddion gwych i genedlaethau’r dyfodol yng Nghasnewydd ac i fywyd gwyllt.”

Bu Dr Sue Howard, Arweinydd Tîm Caerdydd a Chasnewydd y Cyngor Cefn Gwlad â rhan yn y prosiect o’r cychwyn. Meddai: “Mae’n braf iawn gweld cydnabyddiaeth ffurfiol i flynyddoedd o waith caled staff y Cyngor Cefn Gwlad, wardeiniaid gwirfoddol a phartneriaid yn yr RSPB a Chyngor Dinas Casnewydd. Mae’n ddiwrnod lle mae pawb sydd wedi bod â rhan yn falch ohono.”

DIWEDD

Am fwy o luniau neu i drefnu cyfweliadau ar y diwrnod, neu ymlaen llaw, cysylltwch gyda Delyth Willis, Swyddog Cyhoeddusrwydd Rhanbarthol y Cyngor Cefn Gwlad ar 029 2077 2455 neu d.willis@ccw.gov.uk .

Y Rhaglen ar gyfer digwyddiad datgan Gwarchodfa Natur Genedlaethol

10.30 - 11.00am - Croeso a the a choffi
11.15 - Taith dywys fer o ran o’r warchodfa, yn aros i weld rhai o weithgareddau addysg amgylcheddol newydd y warchodfa
12.00 - Datganiad fod y warchodfa’n Warchodfa Natur Genedlaethol gan gadeirydd Cyngor Cefn Gwlad Cymru Mr John Lloyd Jones
12.15 - Cinio Bwffe
13.15 - Taith dywys ddewisol o ragor o’r warchodfa

• CYFARWYDDIADAU – Mae Gwarchodfa Gwlyptiroedd Casnewydd ar ymylon dwyreiniol Dinas Casnewydd ar lan ogleddol Aber Afon Hafren. Mae ddwy filltir o bellter o Barc Mân-werthu Casnewydd a gellir mynd ati drwy ddilyn yr arwydd hwyaden frown o fynedfa orllewinol Gwaith Dur Llanwern.
• Diffinnir gwarchodfa natur fel – tir yn cael ei reoli ar gyfer cadwraeth neu ar gyfer cadwraeth a hamdden, cyn belled nad yw’r defnydd hamdden yn effeithio ar reoli cadwraethol. Mae Gwarchodfeydd Natur Cenedlaethol yn warchodfeydd natur o bwysigrwydd cenedlaethol. Mae Gwlyptiroedd Casnewydd o bwysigrwydd cenedlaethol oherwydd nifer yr adar sydd yno.
• Talodd Corfforaeth Ddatblygu Bae Caerdydd am brynu a datblygu’r warchodfa, rhan o fesurau iawndal am golli Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig Aberoedd Taf ac Elai ar ôl adeiladu Morglawdd Bae Caerdydd. Trosglwyddwyd Gwlyptiroedd Casnewydd i’r Cyngor Cefn Gwlad fis Mawrth 2000.
• Mae’r Cyngor Cefn Gwlad yn rheoli’r warchodfa ac yn gweithio mewn partneriaeth gyda Chyngor Dinas Casnewydd a’r RSPB er mwyn datblygu i’r eithaf ddehongli i ymwelwyr ac addysgu ar y safle.
• Talodd grant Ewropeaidd Amcan 2, yn cael ei gefnogi gan Lywodraeth Cynulliad Cymru, am y ganolfan addysg amgylcheddol ac ymwelwyr newydd ar y warchodfa. Cafwyd cyllid hefyd oddi wrth Bartneriaeth Ewropeaidd Casnewydd, dyraniad Cyngor Dinas Casnewydd o Gronfa Adfywio Leol Llywodraeth Cynulliad Cymru, Cynllun Credyd Treth Tirlenwi Cyngor Dinas Casnewydd a Chroeso Cymru. Y weledigaeth gyffredinol yw creu gwlypdir sy’n ffynnu ar gyfer pobl a bywyd gwyllt.
• Agorodd Canolfan Ymwelwyr ac Addysg Amgylcheddol yr RSPB yn Ngwlyptiroedd Casnewydd fis Mawrth ac mae’n cynnwys lle ar gyfer gweithgareddau grwpiau a theuluoedd, cyfleusterau cynadledda, man mân-werthu a siop goffi. I ganfod rhagor ynghylch ymweld, ffoniwch y ganolfan ar (01633) 636363 neu ymweld â www.rspb.org.uk/reserves
• Mae Cyngor Cefn Gwlad Cymru’n Gorff a Noddir gan Lywodraeth Cynulliad Cymru, yn gweithio dros Gymru well lle mae pawb yn gwerthfawrogi ac yn gofalu am ein hamgylchedd naturiol. Ceir rhagor o wybodaeth ynghylch ein gwaith ar www.ccw.gov.uk