Ar y Tir

Mae pob math o rywogaethau yn byw yng Nghymru. Fodd bynnag, mae dinistrio cynefinoedd a dyfodiad rhywogaethau dieithr i’r wlad yn creu problemau mawr.

Mae gan Gymru hawl i fod yn falch o’r amrywiaeth o fywyd gwyllt sydd yma gan gynnwys rhywogaethau pwysig fel lili’r Wyddfa. Serch hyn, mae’r amrywiaeth wedi gostwng yn sgil gweithgarwch dynol.

Bu newidiadau mawr yng nghefn gwlad yn ystod yr ugeinfed ganrif:

• Cafodd llawer o’n coedlannau llydanddail naturiol (coed bedw, derw a choed llydanddail eraill) eu torri neu eu troi’n blanhigfeydd conwydd
• Mae llawer o’r dolydd oedd yn llawn blodau a ieir bach yr haf wedi diflannu 
• Cafodd glwyptiroedd bychain eu draenio
• Cafodd y rhostiroedd porffor eu rhannu’n ardaloedd llawer llai 
• Collwyd ardaloedd eang o weundir a glaswelltir bryniog yn sgil dulliau ffermio mwy dwys a phlannu conwydd – er fod hyn wedi dechrau lleihau.

Roedd effaith y newid yma ar lawer o rywogaethau yn anferth. Mae glaswelltir sydd wedi ei wella er mwyn amaethu –  dros hanner Cymru bellach – yn cynnwys cyn lleied o rywogaethau planhigion fel mai ychydig iawn o fywyd gwyllt sydd yno hefyd. 

Fe ddiflannodd pump o rywogaethau pili pala o Gymru yn y ganrif ddiwethaf. Cafwyd gostyngiad mawr mewn rhywogaethau eraill fel ysgyfarnogod brown, llygod dŵr a chornchwiglod.

Mae amrywiaeth bywyd gwyllt Cymru dan fygythiad pellach oddi wrth rywogaethau dieithr i’r wlad. Er enghraifft, mae’r rhododendron yn atal coed glasbren rhag tyfu. Heb goed ifanc nid yw’n bosib i goedlannau llydanddail ffynnu. Dyma un o’n cynefinoedd bywyd gwyllt mwyaf cyfoethog.

Mae’r ffaith fod cynefinoedd eraill wedi eu rhannu’n ddarnau wedi effeithio ar fywyd gwyllt. Yn anffodus, mae rhannu llai yn ddieithriad yn golygu llai o blanhigion ac anifeiliaid nag ardaloedd mwy.