Gwlyptiroedd yr iseldir – rheoli ac adfer

Tair egwyddor ganolog sy’n arwain y gwaith o reoli ac adfer gwlyptiroedd yr iseldir – pori, rheoli lefelau dŵr a chamre i leihau neu ddileu effaith cael gormod o faetholion, megis nitrogen a ffosfforws.

Pori

Oherwydd newidiadau mewn amaethyddiaeth, dyw llawer o wlyptiroedd ddim yn cael eu pori erbyn hyn ac maen nhw’n llawn o brysgoed, gweiriau tal, brwyn a fawr ddim arall. Un o amcanion y Cyngor Cefn Gwlad yw hyrwyddo arferion pori da.

Dŵr

Fel arfer, bydd gweithgareddau rheoli ac adfer ar wlyptiroedd yr iseldir yn anelu at gynnal lefelau uchel a chyson o ddŵr, gyda lefelau isel o nitrogen a ffosfforws. Mae draenio yn arwain at ryddhau carbon o fawn a cholli rhywogaethau. Mae adfer dŵr yn flaenoriaeth ond, os yw hyn am lwydd yn y tymor hir, bydd rhaid rheoli dalgylchoedd cyfan mewn ffordd gydnaws.

Gormod o faetholion

Yn y gwlyptiroedd pwysicaf, mae’r pridd yn aml yn asid ac yn brin o faetholion. Gall gormod o faetholion megis nitrogen a ffosfforws achosi rhai planhigion i dyfu’n rhy gryf, gan dagu eraill. Mae sawl achos posibl: gormod o ddefnydd o wrtaith, carthffosiaeth, silwair, gwastraff a llygredd yn yr awyr. Y ffordd orau i ddelio â gormod o faetholion yw delio â ffynhonnell y broblem.