Cynlluniau Amaeth-Amgylcheddol
Mae polisïau ynglŷn â ffermio a’r amgylchedd
wedi newid llawer ers 1999.
Roedd y cynlluniau amaeth-amgylcheddol
gwreiddiol yn gymysgedd o gytundebau ar gyfer ffermydd cyfan neu
rannau o ffermydd a dim ond mewn rhai ardaloedd yr oedd y rhan
fwyaf ar gael.
Ffermio a’r amgylchedd – y polisïau
Mae polisïau ynglŷn â ffermio a’r amgylchedd wedi newid llawer
ers 1999.
Roedd y cynlluniau amaeth-amgylcheddol gwreiddiol yn gymysgedd o
gytundebau ar gyfer ffermydd cyfan neu rannau o ffermydd a dim ond
mewn rhai ardaloedd yr oedd y rhan fwyaf ar gael.
Bellach, mae’r rhain wedi eu disodli i raddau helaeth a
chynlluniau newydd wedi eu creu i ddelio â rheolaeth ffermydd
cyfan, a hynny trwy Gymru i gyd.
Y cynlluniau cenedlaethol
Erbyn hyn, mae mwy na 3,000 o gytundebau Tir Gofal wedi eu
harwyddo, ynghyd â nifer debyg o gytundebau Tir Cymen, sy’n gofyn
llai.
Mae Tir Gofal bellach yn cynnwys 330,000 hectar a Thir Cynnal yn
cynnwys 200,000 hectar arall. Gyda’i gilydd, dyna bron un rhan o
dair o holl dir amaethyddol Cymru.
Cynllun newydd – lefel newydd
Yn ogystal â Thir Gofal a Thir Cymen, mae gwaith wedi dechrau ar
gynllun amaeth-amgylcheddol newydd – cynllun ‘haen uchaf’ a
fyddai’n ychwanegu lefel uwch o reolaeth.
Ers 2005, mae’r Cyngor Cefn Gwlad wedi bod yn cyfrannu at
gynllun peilot Llywodraeth Cynulliad Cymru i reoli dalgylch afon
gyfan yn ardal Llyn Tegid ac Afon Cleddau.
Yn ogystal, ar y cyd ag Asiantaeth yr Amgylchedd, y Gymdeithas
Warchod Adar a’r Ymddiriedolaethau Natur, mae’r Cyngor Cefn Gwlad
wedi comisiynu gwaith ymchwil manwl i arwain y broses o ddatblygu
cynllun rheoli tir cydweithredol ar gyfer Cymru. (see link to
pdf file).
Sut mae’r cynlluniau’n helpu bywyd gwyllt
Mae Strategaeth Amgylchedd Cymru, sydd newydd ei chyhoeddi, yn
gosod targedau uchelgeisiol iawn ar gyfer atal a dadwneud y dirywio
a fu yn llawer o fywyd gwyllt Cymru.
Erbyn hyn, mae cynlluniau amaeth-amgylcheddol yn arf pwysig ar
gyfer rheoli rhai o’n cynefinoedd a’n rhywogaethau mwyaf
gwerthfawr.
Bellach, bydd ffermydd sy’n cynnwys Safleoedd o Ddiddordeb
Gwyddonol Arbennig (SoDdGAu) yn cael eu tynnu i mewn yn gynt i’r
cynllun Tir Gofal ac mae’r Cyngor Cefn Gwlad yn croesawu
hynny.
Sut mae’r cynlluniau’n helpu’r economi
Ar y cyd â Llywodraeth y Cynulliad Cenedlaethol, mae’r Cyngor
Cefn Gwlad wedi comisiynu sawl darn o waith ymchwil i gyfraniad Tir
Gofal i economi’r gwahanol ardaloedd. Mae’r rhain yn dangos fod y
cynllun yn gwneud cyfraniad sylweddol o ran swyddi ac incwm
ychwanegol i fusnesau.