Morweddau
Yn y Gymraeg, mae dau air am “seascape”.
Morluniau yw’r hyn yr ydym yn eu gweld – cysyniad sy’n gyfarwydd i
arlunwyr yn barod. Yna mae Morweddau – cysyniad newydd ynglŷn a sut
mae’r tir a’r môr yn effeithio ar ei gilydd. Rydym eisoes yn
gyfarwydd â’r ddau derm, tirlun a thirwedd.
Roedd Turner ac arlunwyr eraill yn defnyddio’r
term morlun i ddisgrifio golygfeydd lle roedd pobl yn cyfarfod â’r
môr, yn aml mewn ardaloedd ger y glannau ble mae cymeriad y tir yn
cael dylanwad cryf ar y môr.
Beth yw morwedd ?
Golygfeydd pwysig yng Nghymru – yn denu pobl i’r glannau ar eu
gwyliau neu i ymddeol. Yn aml dyma rai o’r tirweddau “gwyllt” ola’
ac maen nhw’n gyfoethog o ran treftadaeth naturiol.
Asesu morwedd
Mae’r CCG a phartneriaid yn Iwerddon wedi datblygu ffordd
o ddiffinio morweddau yn ôl eu cymeriad.
Y bwriad yw nodi pa ardaloedd a nodweddion sy’n bwysig i’w
diogelu mewn cyfnod pan fo’r glannau dan bwysau yn sgil
datblygiadau newydd.
Cafodd y dull newydd ei gyhoeddi yn yr ‘Guide to best
practice in seascape assessment’ yn 2001 ac mae canllawiau
eraill wedi datblygu o hwn.
Sut mae asesiadau morweddol yn gweithio
Y prif gamau yw:
- Defnyddio prif benrhynau i rannu’r arfordir
- Defnyddio cyfrifiaduron i nodi ardaloedd morol ac ardaloedd ar
y tir sy’n gallu cael eu gweld, y naill o’r llall.
- Diffinio mathau o dirwedd arfordirol (drwy gyfeirio at
astudiaethau eraill fel LANDMAP);
- Disgrifio cymeriad a nodweddion pob morwedd.
- Ystyried y ffactorau sy’n creu newid ym mhob ardal.
Sut mae asesiadau morweddol yn cael eu defnyddio?
Yn yr Alban, maen nhw’n cael eu defnyddio i helpu symud
cynlluniau melinau gwynt ar y môr i ffwrdd o ardaloedd sensitif.
Yng Nghymru, rydym yn gwneud astudiaeth debyg. Mae canllawiau wedi
eu creu ar gyfer Lloegr a Chymru ynglŷn â’r ffordd i asesu
effeithiau gweledol a morweddol datblygiadau ynni gwynt.
Adroddiadau a gwaith ymchwil:
Mae'r dogfen yma ar gael yn uniaith Saesneg ar y
funud:
Guide to
best practice in seascape assessment
...describes the CONCEPT OF SEASCAPE in coastal planning and
provides a METHOD TO MAP OUT A SET OF SEASCAPE AREAS and describe
and evaluate their character. This was the first ever document on
this subject, published in 2001. Subsequent works draw
heavily on the ideas it sets out.
(pdf 3.74mb)
Safleoedd eraill...
Mae'r safleoedd yma yn uniaith Saesneg:
An assessment of the
sensitivity and capacity of the Scottish seascape in relation to
offshore wind farms
This was based on the Guide to best practice in seascape
assessment, applying the principles to the Scotish seascape. This
was the first comprehensive country assessment of seascape in the
UK. Download it from Scottish Natural Heritage.
Seascape and Visual
Impact Assessment
A DTI publication (2005) to GUIDE OFFSHORE WIND FARM
DEVELOPERS ON HOW TO ASSESS SEASCAPE AND VISUAL IMPACTS in their
environmental impact assessments for individual proposals. The
guide is also of relevence to those scoping and commenting on such
assessments.
Historic Environment guidance for the Offshore Renewable Energy
Sector
Guidance on surveying, appraising and monitoring archaeological
aspects of seascapes, with offshore renewable energy projects in
mind. It covers marine, coastal and hinterland areas.