Allt y Benglog

Rhimyn main o dir coediog yw’r warchodfa hon, yn dilyn llethrau serth ceunant afon Eiddon ym Meirionnydd. Mae’r awyrgylch yn y coed derw yn hynod o laith ac mae llawer math prin o fwsogl a llysiau’r afu yn ffynnu yma, tra bod coed mwy yn gartref i amrywiaeth o gen prin.

Mae’r warchodfa’n rhan o SoDdGA Craig y Benglog.

Cyfeirnod Grid: SH807231 Maint: 11.56 hectarau

yn ôl i’r map

Ymweld

Mae’r llwybrau at y warchodfa a thrwyddi yn aml yn serth a chul oherwydd gerwinder y tir. Mae sawl gât a chamfa a hafn. Mae un o’r Hawliau Tramwy trwy’r warchodfa yn croesi rhyd dros yr afon Eiddon.

Os byddwch yn croesi’r ceunant, byddwch yn ofalus, oherwydd natur y tir.

_{Llun gan Paul Williams, ⓗCCGC}

Sut i gyrraedd

_{Llun gan Paul Williams, ⓗCCGC}

Mae’r warchodfa tua 7 cilomedr (4 ½ milltir) i’r gogledd-dwyrain o Ddolgellau, ar yr A494 i’r gogledd o bentref Rhydymain. Er nad oes lefydd parcio yn y warchodfa, mae parcio answyddogol ar gael ar fin y ffordd yn Rhydymain.

Gellir defnyddio’r rhwydwaith llwybrau cyhoeddus hefyd i gyrraedd y Warchodfa Natur Genedlaethol.

Cludiant Cyhoeddus
Mae gwasanaeth bws
(rhif 94) o Ddolgellau i
Wrecsam yn mynd trwy
Rydymain.

Cyfleusterau

Mae’r toiledau cyhoeddus agosaf yn Nolgellau.

Pwy sy’n gofalu amdani?

Y Cyngor Cefn Gwlad sy’n rheoli’r warchodfa.

Gallwch gysylltu â’n Tîm Gogleddol trwy linell ymholiadau’r Cyngor Cefn Gwlad ar 0845 1306229 neu trwy e-bost ar ymholiadau@ccw.gov.uk. Gallwch hefyd ysgrifennu atom yn y cyfeiriad yn ‘Cysylltwch â’r tîm’.

Bywyd gwyllt

Mae’r warchodfa’n cynnal amrywiaeth o blanhigion blodeuog, fel:

Cor-rosyn cyffredin
corfiaren
a mapgoll glan y dŵr,

yn ogystal â rhywogaethau mwy cyffredin ar lawr y goedwig.

Y tu mewn i geunant Afon Eiddon derw yw’r rhan fwyaf o’r coed, yn nodweddiadol o’r coetiroedd derw digoes gorllewinol sydd i’w cael ar bridd asidig, a hynny i raddau helaeth yn ganlyniad i lefelau uchel y glaw ym Meirionnydd.

Oddi mewn i’r ceunant hefyd mae clytiau bychain o goetiroedd gwlypach o wern ac ynn, gyda haen drwchus o lwyni cyll a hesg ac erwain yn gorchuddio’r ddaear.

Mae rhedyn yn ffynnu yn yr awyrgylch cynnes a llaith yma, gydag amrywiaeth cyfoethog yn tyfu yn y ceunant, gan gynnwys tafod yr hydd a gwrychredynen galed.

_{Llun gan Paul Williams, ⓗCCGC}

Mae mwsogl a llysiau’r afu hefyd yn hoff o’r amodau hyn, a chofnodwyd 199 rhywogaeth ohonyn nhw yng Nghraig y Benglog, a’r rheiny’n gorchuddio cerrig mawr, creigiau, boncyffion coed, pren pwdr a llawer o lawr y goedwig.

Tra bod rhai’n gyffredin iawn, mae yna nifer o fathau prin sy’n aml yn doreithiog yma yn rhannau tywyll a serth y ceunant. Yma, mae lefel y lleithder yn uwch fyth oherwydd yr ewyn sy’n dod o’r rhaeadrau tra bod y gorchudd coed yn helpu i gynnal amgylchfyd unigryw ar gyfer y rhywogaethau hyn.

Mae’r mwsogl, Dichodontium flavescens, sy’n brin ar raddfa genedlaethol i’w gael yma ar bridd a graean ar ymyl y dŵr ac mae hefyd ddeg o rywogaethau eraill sy’n brin yn genedlaethol, megis:

Radula voluta, sy’n tyfu ar feini gwlyb
Bartramia halleriana
Plagiothecium laetum, ar y pridd ar lawr y goedwig
Hedwigia integrifolia, ar greigiau uwchlaw Allt y Benglog. Dyma ffin ddwyreiniol bellaf y rhywogaeth hon yng Nghymru.

Ar un goeden ger y Warchodfa Natur Genedlaethol y mae’r unig safle hysbys ar gyfer y cen Biatoridium monasteriensis. Mae’r Cyngor Cefn Gwlad yn ceisio cyflwyno rhagor o goed addas i’r warchodfa er mwyn ei annog i ledaenu.

ERTHYGLAU PERTHNASOL

GWELER HEFYD...

Mapiau Mynediad i Gefn Gwlad
I gael map mwy manwl o’r ardal yn dangos gwybodaeth am fynediad, gan gynnwys: llwybrau wedi’u hyrwyddo, llwybrau cenedlaethol a thir mynediad CGHT (CROW).

Map o Ardaloedd Gwarchodedig
I gael map mwy manwl o’r ardal a’r Warchodfa Natur Genedlaethol, yn ogystal â safleoedd arbennig ychwanegol, gan gynnwys: Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig ac ardaloedd tirwedd fel Parciau Cenedlaethol.

GWEFANNAU ERAILL...

Traveline Cymru
Croeso i Traveline Cymru, eich siop un-cam ar gyfer amserlenni a chynlluniau teithio ar draws Cymru, ar fws, coets a thrên.
Neu ffoniwch 0871 2002233.