A hithau ychydig tros 2,000 o erwau, mae Cors
Caron yn llenwi pen uchaf dyffryn Teifi rhwng Tregaron a
Phontrhydfendigaid. Yn y rhan yma o Gymru, mae’n anodd osgoi’r
warchodfa wych hon.
Mae gan y warchodfa dair gorgors – ardaloedd o fawn dwfn sydd wedi
casglu tros y 12,000 o flynyddoedd diwethaf – ac o amgylch y rhain
mae cymysgedd gymhleth ac unigryw o gynefinoedd.
Mae’r rheiny’n cynnwys:
· Gwelyau brwyn · Glaswelltir gwlyb · Afonydd a nentydd · Pyllau ·
Coetir
Wrth gwrs, mae hyn yn golygu fod y warchodfa’n lle rhyfeddol o ran
bywyd gwyllt.
Mae Cors Caron yn Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig (SoDdGA) ac
yn wlyptir o bwysigrwydd rhyngwladol (safle Ramsar).
Mae llwybr pren hollol hygyrch yn mynd am tua thair cilomedr a
hanner tros ran de-ddwyreiniol y gors, ac mae man gwylio adar
hygyrch ar y llwybr hwn.
Mae llefydd pasio a gorffwys ar gael.
Llun gan Mike
Alexander,ⓗCCGC
Cyn bo hir, bydd modd cyrraedd y llwybr pren o faes parcio
newydd a agorwyd ym mis Mehefin 2007.
O’r prif fynedfeydd i’r warchodfa, gallwch hefyd gyrraedd:
- Llwybr gyda wyneb caled hyd-ddi
Mae hon yn mynd am tua chwe chilomedr
o’r gogledd i’r de hyd ymyl y warchodfa. Ac yntau ar un adeg yn
rheilffordd, mae’r llwybr bellach yn rhan o Lwybr Ystwyth, sy’n
mynd yr holl ffordd i Aberystwyth. Mae seddi ar hyd y llwybr ac mae
croeso i feicwyr a marchogion ceffylau ei ddefnyddio.
Mae’r tro hwn ychydig i’r gogledd o’r
maes parcio presennol ac yn mynd am tua saith cilomedr hyd llwybr
llydan, sych a gwastad. Gwyliwch rhag ychydig o lystyfiant ar y
llwybr a ysbeidiol
Cyfleusterau
Mae cyfleusterau ardderchog o ran mynediad i’r warchodfa, gan
gynnwys llwybr pren, mannau cuddio a gweld, llefydd parcio pwrpasol
a seddi.
Mae toiledau hollol hygyrch hefyd yn y maes parcio newydd.
Ychydig i’r de o’r maes parcio, mae llwybr pren yn arwain at fan
gwylio adar newydd.
Mae ail fan gwylio adar, tua dwy gilomedr i’r gogledd o’r maes
parcio, ar hyd yr hen reilffordd, Nodwch nad yw’n bosib i ymwelwyr
mewn cadeiriau olwyn gyrraedd hwnnw.
I’r gogledd o’r warchodfa, mae
toiledau cyhoeddus, dwy dafarn, siop a swyddfa bost ym mhentref
Pontrhydfendigaid, tra bod Tregaron i’r de yn berchen ar ragor o
gyfleusterau.
Llun gan Mike
Alexander,ⓗCCGC
Y Cyngor Cefn Gwlad sy’n rheoli’r warchodfa. Gallwch gysylltu â
Thîm Gwarchodfeydd y Rhanbarth Gorllewinol trwy linell ymholiadau’r
Cyngor ar 0845 1306229 neu trwy e-bost at ymholiadau@ccw.gov.uk .
Gallwch hefyd ysgrifennu atom yn y cyfeiriad o dan ‘Cysylltu â’r
tîm’.
Bywyd gwyllt
Gorgors yw’r cynefin pwysicaf yma, ac mae’n gartref i sawl
rhywogaeth bwysig, megis:
- Migwyn
- Corsfrwynen wen
- Gwlithlys
- Llafn y bladur
Mae amrywiaeth mawr o lystyfiant ar y warchodfa, ochr yn ochr â
llecynnau cyfoethog eu migwyn, mae llefydd sy’n llawn:
- Grug
- Glaswellt y gweunydd
- Clwbfrwyn y mawn
Hen arferion hanesyddol, megis llosgi, sy’n bennaf gyfrifol am
yr amrywiaeth hwn.
Llun gan Mike
Alexander,ⓗCCGC
Ger yr afon, mae mathau gwahanol o
blanhigion wedi hawlio eu parthau, gan adlewyrchu lefelau gwahanol
y gorlifo sy’n digwydd yno.
- Mae pefrwellt a brigwellt garw yn tyfu hyd lan yr afon
- Ymhellach allan mae’r frwynen babwyr, coed gwern a helyg yn
ffynnu.
- Glaswellt y gweunydd sydd amlycaf ar y tir pellaf o’r dŵr
Ymhlith y mamaliaid sydd i’w cael yma, mae:
- Y dyfrgi
- Y ffwlbart
- Llygoden yr ŷd
- Llygoden bengron y dŵr
Wrth gwrs, mae’r warchodfa hefyd yn cynnal poblogaeth sylweddol
o greaduriaid di-asgwrn cefn, gyda niferoedd da o un rhywogaeth ar
bymtheg o weision neidr – ac yma y mae ffin ddeheuol eithaf y glöyn
byw large heath.
Cors Caron trwy’r tymhorau
Llun gan Mike
Alexander,ⓗCCGC
Yn y gwanwyn, bydd adar mudol yn dychwelyd. Er enghraifft:
- Telor yr helyg
- Siff-siaff
- Telor yr hesg
- Y gog
Ymhlith y 70 math o aderyn sy’n nythu yn y warchodfa trwy’r
tymor, mae:
- Y gorhwyaden
- Y gylfinir
- Y gïach
- Rhegen ddŵr
- Pibydd coesgoch
Yn yr haf, gwyliwch am:
- Pibydd coesgoch
- Y gylfinir
- Plu’r gweunydd
- Llafn y bladur
- Tegeirian brych y rhos
- Gwlithlys
Wrth i’r hydref ddod, bydd adar mudol yn galw heibio, megis y
pibydd gwyrdd, tra bod y gors a’r afon gerllaw yn rhoi lloches yn y
gaeaf i sawl math o adar y dŵr, gan gynnwys:
- Hwyaid gwyllt
- Y chwiwell
- Y gorhwyaden
Ar yr un pryd, yr heidiau o elyrch y gogledd sy’n dod yma yw’r
heidiau mawr mwyaf deheuol yng ngwledydd Prydain.
Yn yr un modd, mae’r ardal yn faes bwydo allweddol yn y gaeaf i
adar fel y barcud a’r boda tinwyn.
ERTHYGLAU PERTHNASOL
GWELER HEFYD...
Mapiau Mynediad i Gefn Gwlad
I gael map mwy manwl o’r ardal yn dangos gwybodaeth am fynediad,
gan gynnwys: llwybrau wedi’u hyrwyddo, llwybrau cenedlaethol a thir
mynediad CGHT (CROW).
Map o Ardaloedd Gwarchodedig
I gael map mwy manwl o’r ardal a’r Warchodfa Natur Genedlaethol, yn
ogystal â safleoedd arbennig ychwanegol, gan gynnwys: Safleoedd o
Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig ac ardaloedd tirwedd fel Parciau
Cenedlaethol.
GWEFANNAU ERAILL...
Traveline
Cymru
Croeso i Traveline Cymru, eich siop un-cam ar gyfer
amserlenni a cynlluniau teithio, ar draws Cymru, ar bws, coets a
trên.